?問(wèn)曰。一切世中尊。唯有如來(lái)正遍知。號(hào)為法王。一切智人是則應(yīng)有。答曰。今諦思惟。若有應(yīng)取。若無(wú)何所取。何以故。如來(lái)問(wèn)曰。一切世中尊。唯有如來(lái)正遍知。號(hào)為法王。一切智人是則應(yīng)有。答曰。今諦思惟。若有應(yīng)取。若無(wú)何所取。何以故。如來(lái)問(wèn)曰。一切世中尊。唯有如來(lái)正遍知。號(hào)為法王。一切智人是則應(yīng)有。答曰。今諦思惟。若有應(yīng)取。若無(wú)何所取。何以故。如來(lái)問(wèn)曰。一切世中尊。唯有如來(lái)正遍知。號(hào)為法王。一切智人是則應(yīng)有。答曰。今諦思惟。若有應(yīng)取。若無(wú)何所取。何以故。如來(lái)

    若如來(lái)實(shí)有者。為五陰是如來(lái)。為離五陰有如來(lái)。為如來(lái)中有五陰。為五陰中有如來(lái)。為如來(lái)有五陰。是事皆不然。五陰非是如來(lái)。何以故。生滅相故。五陰生滅相。若如來(lái)是五陰。如來(lái)即是生滅相。若生滅相者。如來(lái)即有無(wú)常斷滅等過(guò)。又受者受法則一。受者是如來(lái)。受法是五陰。是事不然。是故如來(lái)非是五陰。是故如來(lái)非是五陰離五陰亦無(wú)如來(lái)。若離五陰有如來(lái)者。不應(yīng)有生滅相。若爾者。如來(lái)有常等過(guò)。又眼等諸根不能見(jiàn)知。但是事不然。是故離五陰亦無(wú)如來(lái)。如來(lái)中亦無(wú)五陰。何以故。若如來(lái)中有五陰。如器中有果水中有魚(yú)者。則為有異。若異者。即有如上常等過(guò)。是故如來(lái)中無(wú)五陰。又五陰中無(wú)如來(lái)。何以故。若五陰中有如來(lái)。如床上有人器中有乳者。如是則有別異。如上說(shuō)過(guò)。是故五陰中無(wú)如來(lái)。如來(lái)亦不有五陰。何以故。若如來(lái)有五陰。如人有子。如是則有別異。若爾者。有如上過(guò)。是事不然。是故如來(lái)不有五陰。如是五種求不可得。何等是如來(lái)。問(wèn)曰。如是義求如來(lái)不可得。而五陰和合有如來(lái)。答曰

    若如來(lái)實(shí)有者。為五陰是如來(lái)。為離五陰有如來(lái)。為如來(lái)中有五陰。為五陰中有如來(lái)。為如來(lái)有五陰。是事皆不然。五陰非是如來(lái)。何以故。生滅相故。五陰生滅相。若如來(lái)是五陰。如來(lái)即是生滅相。若生滅相者。如來(lái)即有無(wú)常斷滅等過(guò)。又受者受法則一。受者是如來(lái)。受法是五陰。是事不然。是故如來(lái)非是五陰。離五陰亦無(wú)如來(lái)。若離五陰有如來(lái)者。不應(yīng)有生滅相。若爾者。如來(lái)有常等過(guò)。又眼等諸根不能見(jiàn)知。但是事不然。是故離五陰亦無(wú)如來(lái)。如來(lái)中亦無(wú)五陰。何以故。若如來(lái)中有五陰。如器中有果水中有魚(yú)者。則為有異。若異者。即有如上常等過(guò)。是故如來(lái)中無(wú)五陰。又五陰中無(wú)如來(lái)。何以故。若五陰中有如來(lái)。如床上有人器中有乳者。如是則有別異。如上說(shuō)過(guò)。是故五陰中無(wú)如來(lái)。如來(lái)亦不有五陰。何以故。若如來(lái)有五陰。如人有子。如是則有別異。若爾者。有如上過(guò)。是事不然。是故如來(lái)不有五陰。如是五種求不可得。何等是如來(lái)。問(wèn)曰。如是義求如來(lái)不可得。而五陰和合有如來(lái)。答曰眼等諸根不能見(jiàn)知。但是事不然。是故離五陰亦無(wú)如來(lái)。如來(lái)中亦無(wú)五陰。何以故。若如來(lái)中有五陰。如器中有果水中有魚(yú)者。則為有異。若異者。即有如上常等過(guò)。是故如來(lái)中無(wú)五陰。又五陰中無(wú)如來(lái)。何以故。若五陰中有如來(lái)。如床上有人器中有乳者。如是則有別異。如上說(shuō)過(guò)。是故五陰中無(wú)如來(lái)。如來(lái)亦不有五陰。何以故。若如來(lái)有五陰。如人有子。如是則有別異。若爾者。有如上過(guò)。是事不然。是故如來(lái)不有五陰。如是五種求不可得。何等是如來(lái)。問(wèn)曰。如是義求如來(lái)不可得。而五陰和合有如來(lái)。答曰五陰亦無(wú)如來(lái)。如來(lái)中亦無(wú)五陰。何以故。若如來(lái)中有五陰。如器中有果水中有魚(yú)者。則為有異。若異者。即有如上常等過(guò)。是故如來(lái)中無(wú)五陰。又五陰中無(wú)如來(lái)。何以故。若五陰中有如來(lái)。如床上有人器中有乳者。如是則有別異。如上說(shuō)過(guò)。是故中亦無(wú)五陰。何以故。若如來(lái)中有五陰。如器中有果水中有魚(yú)者。則為有異。若異者。即有如上常等過(guò)。是故如來(lái)中無(wú)五陰。又五陰中無(wú)如來(lái)。何以故。若五陰中有如來(lái)。如床上有人器中有乳者。如是則有別異。如上說(shuō)過(guò)。是故五陰中無(wú)如來(lái)。如來(lái)亦不有五陰。何以故。若如來(lái)有五陰。如人有子。如是則有別異。若爾者。有如上過(guò)。是事不然。是故如來(lái)不有五陰。如是五種求不可得。何等是如來(lái)。問(wèn)曰。如是義求如來(lái)不可得。而五陰和合有如來(lái)。答曰五陰亦無(wú)如來(lái)。如來(lái)中亦無(wú)五陰。何以故。若如來(lái)中有五陰。如器中有果水中有魚(yú)者。則為有異。若異者。即有如上常等過(guò)。是故如來(lái)中無(wú)五陰。又五陰中無(wú)如來(lái)。何以故。若五陰中有如來(lái)。如床上有人器中有乳者。如是則有別異。如上說(shuō)過(guò)。是故五陰中無(wú)如來(lái)。如來(lái)亦不有五陰。何以故。若如來(lái)有五陰。如人有子。如是則有別異。若爾者。有如上過(guò)。是事不然。是故如來(lái)不有五陰。如是五種求不可得。何等是如來(lái)。問(wèn)曰。如是義求如來(lái)不可得。而五陰和合有如來(lái)。答曰

    若不因五陰先有如來(lái)者

    以今受陰故則說(shuō)為如來(lái)

    今實(shí)不受陰更無(wú)如來(lái)法

    若以不受無(wú)今當(dāng)云何受

    若其未有受所受不名受

    無(wú)有無(wú)受法而名為如來(lái)

    若于一異中如來(lái)不可得

    五種求亦無(wú)云何受中有

    又所受五陰不從自性有

    若無(wú)自性者云何有他性

    若未受五陰。先有如來(lái)者。是如來(lái)今應(yīng)受五陰。已作如來(lái)。而實(shí)未受五陰時(shí)先無(wú)如來(lái)。今云何當(dāng)受。又不受五陰者。五陰不名為受。無(wú)有無(wú)受而名為如來(lái)。又如來(lái)一異中求不可得。五陰中五種求亦不可得。若爾者。云何于五陰中說(shuō)有如來(lái)。又所受五陰。不從自性有。若謂從他性有。若不從自性有。云何從他性有。何以故。以無(wú)自性故。又他性亦無(wú)。復(fù)次

    以如是義故受空受者空

    云何當(dāng)以空而說(shuō)空如來(lái)

    以是義思惟。受及受者皆空。若受空者。云何以空受。而說(shuō)空如來(lái)。問(wèn)曰。汝謂受空受者空。則定有空耶。答曰不然。何以故

    空則不可說(shuō)非空不可說(shuō)

    共不共叵說(shuō)但以假名說(shuō)

    諸法空則不應(yīng)說(shuō)。諸法不空亦不應(yīng)說(shuō)。諸法空不空亦不應(yīng)說(shuō)。非空非不空亦不應(yīng)說(shuō)。何以故。但破相違故。以假名說(shuō)。如是正觀思惟。諸法實(shí)相中。不應(yīng)以諸難為難。何以故

    寂滅相中無(wú)常無(wú)常等四

    寂滅相中無(wú)邊無(wú)邊等四

    諸法實(shí)相。如是微妙寂滅。但因過(guò)去世。起四種邪見(jiàn)。世間有常。世間無(wú)常。世間常無(wú)常。世間非常非無(wú)常。寂滅中盡無(wú)。何以故。諸法實(shí)相。畢竟清凈不可取?？丈胁皇?。何況有四種見(jiàn)。四種見(jiàn)皆因受生。諸法實(shí)相無(wú)所因受。四種見(jiàn)皆以自見(jiàn)為貴。他見(jiàn)為賤。諸法實(shí)相無(wú)有此彼。是故說(shuō)寂滅中無(wú)四種見(jiàn)。如因過(guò)去世有四種見(jiàn)。因未來(lái)世有四種見(jiàn)亦如是。世間有邊。世間無(wú)邊。世間有邊無(wú)邊。世間非有邊非無(wú)邊。問(wèn)曰。若如是破如來(lái)者。則無(wú)如來(lái)耶。答曰

    邪見(jiàn)深厚者則說(shuō)無(wú)如來(lái)

    如來(lái)寂滅相分別有亦非

    邪見(jiàn)有二種。一者破世間樂(lè)。二者破涅槃道。破世間樂(lè)者。是粗邪見(jiàn)。言無(wú)罪無(wú)福。無(wú)如來(lái)等賢圣。起是邪見(jiàn)舍善為惡。則破世間樂(lè)。破涅槃道者。貪著于我。分別有無(wú)。起善滅惡。起善故得世間樂(lè)。分別有無(wú)故不得涅槃。是故若言無(wú)如來(lái)者。是深厚邪見(jiàn)。乃失世間樂(lè)。何況涅槃。若言有如來(lái)。亦是邪見(jiàn)。何以故。如來(lái)寂滅相。而種種分別故。是故寂滅相中。分別有如來(lái)。亦為非

    如是性空中思惟亦不可

    如來(lái)滅度后分別于有無(wú)

    諸法實(shí)相性空故。不應(yīng)于如來(lái)滅后思惟若有若無(wú)。若有無(wú)。如來(lái)從本已來(lái)畢竟空。何況滅后

    如來(lái)過(guò)戲論而人生戲論

    戲論破慧眼是皆不見(jiàn)佛

    戲論名憶念取相分別此彼。言佛滅不滅等。是人為戲論。覆慧眼故不能見(jiàn)如來(lái)法身。此如來(lái)品中。初中后思惟。如來(lái)定性不可得。是故偈說(shuō)

    如來(lái)所有性即是世間性

    如來(lái)無(wú)有性世間亦無(wú)性

    此品中思惟推求。如來(lái)性即是一切世間性。問(wèn)曰。何等是如來(lái)性。答曰。如來(lái)無(wú)有性。同世間無(wú)性

    中論觀顛倒品第二十三(二十四偈)

    問(wèn)曰

    從憶想分別生于貪恚癡

    凈不凈顛倒皆從眾緣生

    經(jīng)說(shuō)因凈不凈顛倒。憶想分別生貪恚癡。是故當(dāng)知有貪恚癡。答曰

    若因凈不凈顛倒生三毒

    三毒即無(wú)性故煩惱無(wú)實(shí)

    若諸煩惱。因凈不凈顛倒。憶想分別生。即無(wú)自性。是故諸煩惱無(wú)實(shí)。復(fù)次

    我法有以無(wú)是事終不成

    無(wú)我諸煩惱有無(wú)亦不成

    我無(wú)有因緣若有若無(wú)而可成。今無(wú)我諸煩惱云何以有無(wú)而可成。何以故

    誰(shuí)有此煩惱是即為不成

    若離是而有煩惱則無(wú)屬

    煩惱名為能惱他。惱他者應(yīng)是眾生。是眾生于一切處推求不可得。若謂離眾生但有煩惱。是煩惱則無(wú)所屬。若謂雖無(wú)我而煩惱屬心。是事亦不然。何以故

    如身見(jiàn)五種求之不可得

    煩惱于垢心五求亦不得

    如身見(jiàn)。五陰中五種求不可得。諸煩惱亦于垢心中。五種求亦不可得。又垢心于煩惱中。五種求亦不可得。復(fù)次

    凈不凈顛倒是則無(wú)自性

    云何因此二而生諸煩惱

    凈不凈顛倒者。顛倒名虛妄。若虛妄即無(wú)性。無(wú)性則無(wú)顛倒。若無(wú)顛倒。云何因顛倒起諸煩惱。問(wèn)曰

    色聲香味觸及法為六種

    如是之六種是三毒根本

    是六入三毒根本。因此六入生凈不凈顛倒。因凈不凈顛倒生貪恚癡。答曰

    色聲香味觸及法體六種

    皆空如炎夢(mèng)如乾闥婆城

    如是六種中何有凈不凈

    猶如幻化人亦如鏡中像

    色聲香味觸法自體。未與心和合時(shí)。空無(wú)所有。如炎如夢(mèng)。如化如鏡中像。但誑惑于心無(wú)有定相。如是六入中。何有凈不凈。復(fù)次

    不因于凈相則無(wú)有不凈

    因凈有不凈是故無(wú)不凈

    若不因于凈。先無(wú)有不凈。因何而說(shuō)不凈。是故無(wú)不凈。復(fù)次

    不因于不凈則亦無(wú)有凈

    因不凈有凈是故無(wú)有凈

    若不因不凈。先無(wú)有凈。因何而說(shuō)凈。是故無(wú)有凈。復(fù)次

    若無(wú)有凈者何由而有貪

    若無(wú)有不凈何由而有恚

    無(wú)凈不凈故。則不生貪恚。問(wèn)曰。經(jīng)說(shuō)常等四顛倒。若無(wú)常中見(jiàn)常。是名顛倒。若無(wú)常中見(jiàn)無(wú)常。此非顛倒。余三顛倒亦如是。有顛倒故。顛倒者亦應(yīng)有。何故言都無(wú)。答曰

    于無(wú)常著常是則名顛倒

    空中無(wú)有常何處有常倒